سید جعفر شهیدی

تعداد بازدید:۲۵۰
سید جعفر شهیدی

دکتر سید جعفر شهیدی در سال ۱۲۹۹ شمسی در بروجرد متولد شد آموزش مقدماتی را در مکتب‌خانه‌های آن شهر آغاز کرد‚ سپس به فراگرفتن ادبیات عرب و مقدمات علوم دینی پرداخت و برای تحصیلات حوزوی عازم نجف شد و از محضر عالمان بزرگی از جمله آیت‌الله خویی بهره گرفت. در سال ۱۳۲۷ به تهران مراجعت کرد و در سال ۱۳۲۸ همکاری با مرحوم دهخدا را آغاز نمود.

در سال ۱۳۳۲ به اخذ درجه لیسانس از دانشکده معقول و منقول و همچنین در سال ۱۳۳۵ از دانشکده ادبیات فارسی نائل گردید.

در سال ۱۳۴۰ دوره دکتری را در رشته ادبیات فارسی به اتمام رساند و از همان سال به تدریس در دانشگاه تهران پرداخت ایشان یکی از سه نفری هستند که علامه دهخدا بار سنگین تألیف و چاپ لغت نامه را بر دوش آنان گذاشت.

در سال ۱۳۴۲ معاونت مؤسسه لغت‌نامۀ دهخدا و سپس در سال ۱۳۴۶ ریاست آن را به عهده گرفت، استاد چندین بار به دعوت دانشگاه‌های چین‚ آمریکا‚ الجزایر‚ عراق و مصر به آن کشورها مسافرت کرد. در سال ۱۳۷۳ به دریافت استادی افتخاری از دانشگاه پکن نائل شد و در سال ۱۳۷۴ نشان درجه یک علمی دانشگاه تهران به وی تعلق گرفت. دکتر شهیدی به جز معاونت و ریاست مؤسسۀ لغت‌نامه‚ حرف “ص“ لغت‌نامۀ دهخدا را تألیف کرده و تراجم بعضی از اعلام لغت‌نامه را به فارسی برگردانده و در مقابله مطالب تألیف شده توسط مؤلفان دیگر مشارکت داشته‌است.

تألیف لغت‌نامۀ بزرگ فارسی تا اواخر حرف الف هم زیر نظر مستقیم ایشان صورت گرفته است. دل‌بستگی استاد به زبان و ادبیات فارسی باعث شد که بیشتر عمر خود را صرف تصحیح و تألیف و تحقیق در متون ادب فارسی نماید. مطالعات وسیع و روشمند و موشکافانۀ ایشان در تاریخ اسلام و علوم اسلامی و تألیفاتی که دراین زمینه نموده‌انست نمودار شخصیت بارز علمی ایشان است. استاد در دی ماه ۱۳۸۶ بعد از چند ماه بیماری به جوار حق پیوست.
دکتر سید جعفر شهیدی دارای تألیفات و تصحیحات بسیاری هستند که مهمترین آنها به شرح ذیل است:
۱ -مهدویت، ۱۳۲۴

۲- جنایات تاریخ، ۱۳۲۷ سه جلد

۳- چراغ روشن در دنیای تاریک ۱۳۳۲

۴- در راه خانه خدا، ۱۳۵۶

۵-پژوهش تازه پیرامون قیام امام حسین (ع)، ۱۳۵۸

۶- شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، ۱۳۵۸

۷- شرح مثنوی شریف ادامه کار شادروان استاد فروزانفر، ۱۳۵۹

۸- تاریخ تحلیلی اسلام، ۱۳۶۲

۹- زندگانی حضرت فاطمه (ع)، ۱۳۶۰

۱۰ - آشنایی با زندگانی امام صادق (ع)، ۱۳۶۲

۱۱ - زندگانی حضرت علی بن الحسین (ع)، ۱۳۶۵

۱۲- ستایش و سوگ امام هشتم در شعر فارسی، ۱۳۶۵.

۱۳- عربستان، ۱۳۷۱

۱۴- علی از زبان علی، ۱۳۷۶

۱۵- تصحیح دره نادره

۱۶- تصحیح آتشکده آذر

۱۷- ترجمه نهج البلاغه (ترجمه کتاب نهج البلاغه توسط استاد به عنوان بهترین کتاب سال ۱۳۶۹ شناخته شد)، ۱۳۶۹

۱۸- از دیروز تا امروز مجموعه‌ای است از مقاله‌های ایشان که در نشریات مختلف به چاپ رسیده‌است.

روزشمار زندگی:

۱۲۹۷ تولد در بروجرد
۱۳۲۰ عزیمت به عراق برای ادامه تحصیلات حوزوی
۱۳۲۱ اخذ درجه اجتهاد در فقه شیعه، نجف اشرف
۱۳۲۴ تألیف کتاب مهدویت در اسلام، پیرامون نوشته‌های احمد کسروی چاپ اول بروجرد
۱۳۲۷ بازگشت به ایران، تألیف کتاب جنایات تاریخ، جلد اول و دوم، کتابفروشی حافظ
۱۳۲۸ شروع همکاری با مرحوم دهخدا در لغت نامه. دریافت گواهینامه مدرسی در علوم منقول تهران
۱۳۲۹ تألیف جنایات تاریخ، جلد سوم، دفتر نامه فروغ علم، تهران
۱۳۳۰ تدریس در دبیرستان‌های تهران. انتشار مجله فروغ علم. ترجمه و انتشار ابوذر غفاری کتاب فروشی حافظ. نخستین انقلابی اسلام، بینا، ۱۳۳۰، چاپ سوم نشر سایه، ۱۳۷۰
۱۳۳۲ اخذ لیسانس از دانشکده معقول و منقول. ترجمه و انتشار شیر زن کربلا اثر بنت الشاطی، بروجرد ۱۳۳۲
۱۳۳۵ اخذ لیسانس ادبیات فارسی. تألیف چراغ روشن در دنیای تاریک (یا زندگانی امام سجاد) تهران، کتابفروشی و چاپخانه محمد حسن علمی
۱۳۳۶ ترجمه انقلاب بزرگ اثر دکتر طه حسین، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علی اکبر علمی
۱۳۳۷ تصحیح آتشکده آذر اثر لطفعلی بیگ آذر بیگدلی. مقدمه، فهرست و تعلیقات دکتر، مؤسسه نشر کتاب. افست محمدعلی علمی از روی کتاب
۱۳۴۰ آغاز تدریس در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران. اتمام دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی
۱۳۴۱ تصحیح درٌه نادره اثر میرزا مهدی خان استرآبادی، چاپ اول انجمن آثار ملی، ۱۳۴۱، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی ۱۳۶۶
۱۳۴۲ معاونت مؤسسه لغت نامه دهخدا
۱۳۴۶ ادامه کار دکتر محمد معین در تهیه فرهنگ فارسی معین. سفر به اردن به دعوت دانشگاه عمان (ایراد سخنرانی). انتشار سفرنامه چند هفته در کشور اردن.
۱۳۴۶ ریاست مؤسسه لغت نامه دهخدا
۱۳۴۷ انتشار مجموعه مقالات محمد خاتم پیامبران، مقاله از ولادت تا بعثت، ج اول، از بعثت تا هجرت، ج دوم، حسینیه ارشاد
۱۳۵۰ سفر به الجزایر و مصر، جهت شرکت در کنفرانس اسلامی قاهره (ایراد سخنرانی). انتشار سفرنامه دیداری از قاهره
۱۳۵۱ سفر به الجزایر (ایراد سخنرانی)، تصحیح براهین العجم. انتشار سفرنامه الجزایر در مجله یغما، اثر محمدتقی سپهر، با حواشی و تعلیقات، دانشگاه تهران.
۱۳۵۲ سفر به افغانستان در بزرگداشت ابوریحان بیرونی (کابل فروردین). مجموعه مقالات یادنامه علامه امینی، با همکاری محمدرضا حکیمی. سفر به ترکیه و سخنرانی در دانشگاه ترکیه
۱۳۵۳ سفر به اردن، ایراد سخنرانی در دانشگاه عمان (اردیبهشت). سفر به لبنان سخنرانی در کنفرانس اسلامی (بیروت اسفند)
۱۳۵۴ الجزایر، سخنرانی در کنفرانس اسلامی
۱۳۵۵ سفر به سوریه، ایراد سخنرانی در کنفرانس تاریخ عالم نزد عرب (حلب فروردین). سفر به عربستان کنفرانس اقتصاد اسلامی (فروردین). سفر به مصر سخنرانی در دانشگاه بین المللی الشمس
۱۳۵۶ سفر به عربستان سخنرانی در کنفرانس تاریخ جزیره العرب (اردیبهشت). انجام حج واجب (آبان). ترجمه و تألیف عزالدین قلوز در راه خانه خدا، دانش نو، تهران ۱۳۵۷
۱۳۵۷ سفر به عراق به دعوت دانشگاه بغداد و ایراد سخنرانی (دانشگاه بغداد و دانشگاه موصل و سلیمانیه). تألیف مجموعه محیط ادب، مجموعه سی گفتار به پاس پنجاه سال تحقیقات و مطالعات سید محمد طباطبایی، با همکاری حبیب یغمایی، محمد ابراهیم باستانی پاریزی و ایرج افشار. تهران، انتشار سفرنامه در دیار آشنایان
۱۳۵۸ سفر به الجزایر سخنرانی در سیزدهمین کنفرانس فکری اسلامی (شهریور). سفر به لیبی سخنرانی در بزرگداشت عمرالمختار (بن غازی آبان). تألیف پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین علیه السلام، چاپ اول، امیرکبیر، شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، چاپ اول انجمن آثار ملی، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی ۱۳۶۴
۱۳۵۹ سفر به الجزایر سخنرانی در چهاردهمین سمینار فکر اسلامی (شهریور). سفر به پاکستان سخنرانی در کنفرانس نفوذ و تحول اسلامی در فرهنگ بشری (آذر)
۱۳۶۰ تألیف تاریخ تحلیلی اسلام، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی. تألیف زندگانی حضرت فاطمه (ع)، چاپ اول تهران، دفتر نشر اسلامی. سخنرانی در مجمع استادان هند
۱۳۶۲ آشنایی با زندگانی امام صادق (ع)، جامعه الامام الصادق، تهران
۱۳۶۳ زندگانی حضرت فاطمه (ع)
۱۳۶۵ تألیف تألیف زندگانی علی بن الحسین (ع)، تهران، دفتر نشر اسلامی. ستایش و سوگ امام هشتم در شعر فارسی
۱۳۶۷ سفر به چین، سفرنامه در شرق نقش آفرینان، کیهان فرهنگی
۱۳۶۸ تأسیس مرکز بین المللی آموزش زبان فارسی. سفر به چین به دعوت دانشگاه پکن. ترجمه نهج البلاغه، تهران چاپ اول، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی
۱۳۷۰ سفر به مکه انتشار سفرنامه در سرزمین وحی، کیهان فرهنگی. سفر به مصر برای اهداء جایزه موقوفات دکتر افشار به دکتر امین عبدالمجید، استاد مصری. انتشار سفرنامه، اشک‌هایی بر ساحل نیل، کیهان فرهنگی
۱۳۷۱ زیارت خانه خدا. انتشار سفرنامه حاجیان آمدند با تنظیم کیهان فرهنگی، انتشار عرشیان، قم سازمان اوقاف ۱۳۷۳
۱۳۷۲ سفر به آمریکا، شرکت و سخنرانی در کنفرانس شیعه در دانشگاه تمپل، پنسیلوانیا. از دیروز تا امروز، مجموعه مقاله‌ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، تهران انتشارات قطره. سفر به بلغارستان افتتاح کرسی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه بوداپست
۱۳۷۳ سفر به چین، دریافت استادی افتخاری از دانشگاه پکن و افتتاح مرکز ایرانشناسی چین. تألیف شرح مثنوی شریف تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، جلد چهارم (دنباله کار ۳ جلد مرحوم فروزانفر) و جزء ۵ و ۶ (دفتر دوم)، شرح مثنوی دفتر سوم. ترجمه نهج البلاغه، تهران چاپ ششم سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی
۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰ شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم
۱۳۷۶ علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی
۱۳۷۹ گزیده سخنان امیر مؤمنان علی (ع)، ترجمه و انتخاب از سید جعفر شهیدی
۱۳۸۱ فاطمه زهرا. شروع نگارش شرح مشکلات دیوان خاقانی...
۱۳۸۲ شرح لغات و مشکلات دیوان انوری چاپ سوم، نشر علمی فرهنگی. شرح مثنوی شریف، چاپ چهارم
۱۳۸۳ مشعر، ترجمه و تحریر و مقدمه از سید جعفر شهیدی
۱۳۸۴ تصحیح درّه نادره اثر میرزا مهدی خان استر آبادی، چاپ سوم و در دست چاپ. از دیروز تا امروز، مجموعه مقاله‌ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، چاپ دوم
یکشنبه ۲۳ دی ۱۳۸۶ ساعت ۱۱:۰۰ درگذشت دکتر شهیدی در منزل