مشخصات فردی، فعالیتها و آثار
دکتر سيد محمد دبيرسياقي در سال ۱۲۹۸ در قزوين در خانواده اي ادب پرور متولد شد دوران تحصيلات اوليه را درقزوين به اتمام رساند و در سال۱۳۱۸ وارد دانشگاه تهران شد و در دانشكدۀ حقوق كه رياست آن را مرحوم دهخدا عهده دار بودند شروع به تحصيل كرد اما دل بستگي او به ادبيات فارسي او را به دانشكده ادبيات كشانيد. در سال۱۳۴۵ در رشتۀ ادبيات فارسي موفق به دريافت دکتري شد. از سال ۱۳۲۶ به ياري علامه دهخدا شتافت و در تأليف و تدوين لغت نامه مشاركت جست پس از درگذشت دهخدا نيز تأليف را تا به سرانجام رساندن كار ادامه داد . دکتر دبيرسياقي يكي از سه نفري است كه مرحوم دهخدا آنان را در امر لغت نامه به عنوان وصي انتخاب كرده بود تأليف حروف "ظ"، "ض" ،"ل" و قسمتي از حرف "ب" و "د" راايشان به عهده داشته اند. دكتر سيد محمد دبيرسياقي علاوه بر كار تأليف و تدوین لغت آثار فراواني از خود به جاي گذاشته اند در تأليف لغت نامه فارسي در مؤسسه لغت نامه مشاركت فعال دارند . استاد دبيرسياقي علاوه بر كار تأليف به كار تدريس در دانشگاه ها نيز اشتغال داشته اند و دو بار نيز به دعوت دانشگاه پكن در دانشكدۀ زبان هاي خارجي آن دانشگاه و يك بار به دعوت دانشگاه عين الشمس مصر در بخش فارسي آنجا تدريس نموده است وي در سال ۱۳۲۵ به سمت دبيري و عضو علمي انجمن ايرانشناسي برگزيده شد و از سال۱۳۵۷ عضو هيئت علمي انجمن مفاخر و آثار ملي ايران است.
وي از محققان نامي و پركار كشور است كه بيشتر اوقات عمرش را صرف تحقيق در متون فارسي كرده است و حدود هشتاد و چند تصحيح و تأليف دارد. برخي از تأليفات دكتر سيد محمد دبيرسياقي به شرح ذيل است:
تصحيح ديوان منوچهري، تصحيح نزهةالقلوب حمدالله مستوفي، تصحيح ديوان فرخي، تصحيح لغت فرس اسدي، تصحيح ديوان عنصري، تصحيح جامع التواريخ، تصحيح بيان الاديان، تصحيح سفرنامۀ ناصر خسرو، تصحيح ترجمان القرآن، تصحيح غياث اللغات، ترجمۀ ديوان لغات الترك، تصحيح شاهنامۀ فردوسي بر اساس چاپ كلكته، فرهنگ ها و فرهنگ گونه ها، شاهنامه به نثر، ره آموز حكمت، راه آورد حكمت ، مشتي از خروار در سه جلد شامل نمونه نثرهاي قرن چهار و پنج و شش ، تهيه و تدوين بيش از ۱۰ كشف الابيات و آثار فراوان ديگر.
روز شمار زندگی
1298 تولد در گلبنه قزوین
1318 اخذ دیپلم از دارالفنون
1319 شروع خدمت در دارایی
1324 اخذ دکترای زبان و ادبیات فارسی، انتشار کتاب جشن سده
1325 عضویت و دبیری انجمن ایرانشناسی
1326 شروع همکاری با مرحوم علامه دهخدا
1332 انتشار کتاب تذکره الملوک
1334 انتشار کتاب ترجمان القرآن جرجانی، انتشار کتاب گنجبازیافته
1335 انتشار کتاب سفرنامه ناصرخسرو و فرهنگ آنندراج، شاهنامه فردوسی و دیوان فرخی
1336 انتشار کتاب غیاث اللغات، چراغ هدایت، جامع التواریخ ( بخش غزنویان و سامانیان ) و زرتشت نامه
1339 انتشار مجمع الفرس سروری کاشانی و دیوان شاه داعی شیرازی
1340 انتشار شانزده رساله شاه داعی شیرازی
1341 انتشار سفرنامه خوزستان نجم الملک
1342 انتشار دیوان عنصری
1344 انتشار کتاب زندگی سلطان جلال الدین خوارزمشاه، نمونه نثرهای آموزنده و دلاویز فارسی ( معاصران ) ، مجموعه قوانین مورد عمل مالیات بر درآمد
1345 انتشار السامی فی الاسامی میدانی، نمونه نثرهای آموزنده و دلاویز فارسی ( پیشینیان ) ، برگزیده تاریخ بیهقی، دستور زبان فارسی، مشتی از خروار
1346 انتشار تاریخ ایران عباس اقبال
1347 انتشار کشف الابیات شاهنامه ج 1، انتشار دیوان دقیقی، انتشار دیوان منوچهری
1348 انتشار گزیده تاریخ بیهقی
1350 انتشار مجموعه مقالات عباس اقبال آشتیانی، انتشار کشف الابیات شاهنامه ج 2
1351 انتشار پیشاهنگان شعر فارسی
1353 بازنشستگی از خدمات دولتی، انتشار دیوان لامعی
1354 تدریس در پژوهشکده زبان و ادبیات فارسی و دانشکده ادبیات تهران و مدرسه عالی حسابداری، انتشار پنجاه لطیفه و فهرست الفبایی لغات فارسی با معادل عربی به ضمیمه الابانه
1356 سفر به دانشگاه عین الشمس قاهره
1357 عضو هیأت علمی انجمن آثار و مفاخر ملی ایران، انتشار گزیده امثال و حکم دهخدا
1358 انتشار مقالات دهخدا ج 1 چرند و پرند
1359 انتشار خاطراتی از دهخدا و از زبان دهخدا
1360 شروع تألیف لغت نامه فارسی حرف آ ، انتشار دیوان دهخدا
1362 انتشار مخلص اللغات حسن خطیب کرمانی
1365 انتشار نمونه های نظم و نثر فارسی با همکاری دکتر بحرالعلومی و فرزام پور
1367 انتشار کتاب فارسی سرکوهی
1369 انتشار مقالات عباس اقبال مجلد اول و سوم و داستان بهرام چوبینه
1371 انتشار کشف الابیات مثنوی نیکلسون
1375 انتشار دیوان لغات ترک
1376 انتشار کتاب الادیان
1379 انتشار گلچین دیوان ناجی قزوینی و ره آورد حکمت
1380 انتشار کتابچه سرشماری شهر قزوین بر مبنای تعلیمات نوین
1381 انتشار سیر تاریخی بنای شهر قزوین
1382 انتشار ره آموز حکمت و برزو نامه
1384 انتشار ره آغاز حکمت، برگردان روایت گونه شاهنامه فردوسی به نثر چ چهارم