مشخصات فردی، فعالیتها و آثار
دکتر سيد جعفر شهيدي در سال ۱۲۹۹ شمسي در بروجرد متولد شد آموزش مقدماتي را در مكتب خانه هاي آن شهر آغاز كرد‚ سپس به فراگرفتن ادبيات عرب و مقدمات علوم ديني پرداخت و براي تحصيلات حوزوي عازم نجف شد و از محضر عالمان بزرگي از جمله آيت الله خويي بهره گرفت. در سال ۱۳۲۷ به تهران مراجعت كرد و در سال۱۳۲۸ همكاري با مرحوم دهخدا راآغاز نمود. در سال۱۳۳۲ به اخذ درجه ليسانس از دانشكدۀ معقول و منقول و همچنين در سال۱۳۳۵ از دانشكده ادبيات فارسي نايل گرديد. در سال ۱۳۴۰ دورۀ دكتري را در رشته ادبيات فارسي به اتمام رساند و از همان سال به تدريس در دانشگاه تهران پرداخت ایشان يكي از سه نفری هستند كه علامه دهخدا بار سنگين تأليف و چاپ لغت نامه را بر دوش آنان گذاشت. در سال۱۳۴۲ معاونت مؤسسۀ لغت نامۀ دهخدا و سپس در سال ۱۳۴۶ رياست آن را به عهده گرفت، استاد چندين بار به دعوت دانشگاه هاي چين‚ آمريكا‚ الجزاير‚ عراق و مصر به آن كشورها مسافرت كردند. در سال ۱۳۷۳ به دريافت استادي افتخاري از دانشگاه پكن نايل شد و در سال ۱۳۷۴ نشان درجۀ يك علمي دانشگاه تهران به وي تعلق گرفت. دكتر شهيدي به جز معاونت و رياست مؤسسۀ لغت نامه‚ حرف “ص“ لغت نامۀ دهخدا را تأليف كرده و تراجم بعضي از اعلام لغت نامۀ را به فارسي برگردانده و در مقابلۀ مطالب تأليف شده توسط مؤلفان ديگر مشاركت داشته اند . تأليف لغت نامۀ فارسي تا اواخر حرف الف هم زير نظر مستقيم ايشان صورت گرفته است. دل بستگي استاد به زبان و ادبيات فارسي باعث شده است كه بيشتر عمر خود را صرف تصحيح و تأليف و تحقيق در متون ادب فارسي نمايند. مطالعات وسيع و روشمند و موشكافانۀ ايشان در تاريخ اسلام و علوم اسلامي و تأليفاتي كه دراين زمينه نموده اند نمودار شخصيت بارز علمي ايشان است. استاد در دي ماه 1386 بعد از چند ماه بيماري به جوار حق شتافتند.
دكتر سيد جعفر شهيدي داراي تأليفات و تصحيحات بسياري هستند كه مهمترين آنها به شرح ذيل است:
1 -مهدویت، 1324 .2- جنایات تاریخ، 1327 سه جلد. 3- چراغ روشن در دنیای تاریک 1332. 4- در راه خانۀ خدا، 1356. 5-پژوهش تازه پيرامون قيام امام حسين (ع)، 1358. 6- شرح لغات و مشكلات ديوان انوری، 1358. 7- شرح مثنوي شريف ادامۀ كار شادروان استاد فروزانفر، 1359. 8- تاريخ تحليلي اسلام، 1362. 9-زندگاني حضرت فاطمه (ع)، 1360. 10 - آشنايي با زندگاني امام صادق (ع) ، 1362. 11 - زندگاني حضرت علي بن الحسين (ع )، 1365. 12- ستايش و سوگ امام هشتم در شعر فارسي، 1365. - عربستان، 1371 - علي از زبان علي، 1376 - تصحيح درۀ نادره. 13- تصحيح آتشكدۀ آذر- ترجمۀ نهج البلاغه (ترجمۀ كتاب نهج البلاغه توسط استاد به عنوان بهترين كتاب سال۱۳۶۹ شناخته شد ) ، 1369 - از ديروز تا امروز مجموعه‌اي است از مقاله هاي ايشان كه در نشريات مختلف به چاپ رسيده‌است.

روز شمار زندگی
1297 تولد در بروجرد
1320 عزیمت به عراق برای ادامه تحصیلات حوزوی
1321 اخذ درجه اجتهاد در فقه شیعه، نجف اشرف
1324 تألیف کتاب مهدویت در اسلام، پیرامون نوشته های احمد کسروی چاپ اول بروجرد
1327 بازگشت به ایران، تألیف کتاب جنایات تاریخ، جلد اول و دوم، کتابفروشی حافظ
1328 شروع همکاری با مرحوم دهخدا در لغت نامه. دریافت گواهینامه مدرسی در علوم منقول تهران
1329 تألیف جنایات تاریخ، جلد سوم، دفتر نامه فروغ علم، تهران
1330 تدریس در دبیرستان های تهران. انتشار مجله فروغ علم. ترجمه و انتشار ابوذر غفاری کتاب فروشی حافظ. نخستین انقلابی اسلام، بینا، 1330، چاپ سوم نشر سایه، 1370
1332 اخذ لیسانس از دانشکده معقول و منقول. ترجمه و انتشار شیر زن کربلا اثر بنت الشاطی، بروجرد 1332
1335 اخذ لیسانس ادبیات فارسی. تألیف چراغ روشن در دنیای تاریک ( یا زندگانی امام سجاد ) تهران، کتابفروشی و چاپخانه محمد حسن علمی
1336 ترجمه انقلاب بزرگ اثر دکتر طه حسین، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علی اکبر علمی
1337 تصحیح آتشکده آذر اثر لطفعلی بیگ آذر بیگدلی. مقدمه، فهرست و تعلیقات دکتر، مؤسسه نشر کتاب. افست محمدعلی علمی از روی کتاب
1340 آغاز تدریس در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران. اتمام دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی
1341 تصحیح درٌه نادره اثر میرزا مهدی خان استرآبادی، چاپ اول انجمن آثار ملی، 1341، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی 1366
1342 معاونت مؤسسه لغت نامه دهخدا
1346 ادامه کار دکتر محمد معین در تهیه فرهنگ فارسی معین. سفر به اردن به دعوت دانشگاه عمان ( ایراد سخنرانی ). انتشار سفرنامه چند هفته در کشور اردن .
1346ریاست مؤسسه لغت نامه دهخدا
1347 انتشار مجموعه مقالات محمد خاتم پیامبران، مقاله از ولادت تا بعثت، ج اول، از بعثت تا هجرت، ج دوم، حسینیه ارشاد
1350 سفر به الجزایر و مصر، جهت شرکت در کنفرانس اسلامی قاهره ( ایراد سخنرانی ). انتشار سفرنامه دیداری از قاهره
1351 سفر به الجزایر ( ایراد سخنرانی ) ، تصحیح براهین العجم. انتشار سفرنامه الجزایر در مجله یغما، اثر محمدتقی سپهر، با حواشی و تعلیقات، دانشگاه تهران .
1352 سفر به افغانستان در بزرگداشت ابوریحان بیرونی ( کابل فروردین ). مجموعه مقالات یادنامه علامه امینی، با همکاری محمدرضا حکیمی. سفر به ترکیه و سخنرانی در دانشگاه ترکیه
1353 سفر به اردن،ایراد سخنرانی در دانشگاه عمان ( اردیبهشت ). سفر به لبنان سخنرانی در کنفرانس اسلامی ( بیروت اسفند )
1354 الجزایر، سخنرانی در کنفرانس اسلامی
1355 سفر به سوریه،ایراد سخنرانی در کنفرانس تاریخ عالم نزد عرب (حلب فروردین). سفر به عربستان کنفرانس اقتصاد اسلامی ( فروردین ). سفر به مصر سخنرانی در دانشگاه بین المللی الشمس
1356 سفر به عربستان سخنرانی در کنفرانس تاریخ جزیره العرب ( اردیبهشت ). انجام حج واجب ( آبان ). ترجمه و تألیف عزالدین قلوز در راه خانه خدا، دانش نو، تهران 1357
1357 سفر به عراق به دعوت دانشگاه بغداد و ایراد سخنرانی ( دانشگاه بغداد و دانشگاه موصل و سلیمانیه) . تألیف مجموعه محیط ادب، مجموعه سی گفتار به پاس پنجاه سال تحقیقات و مطالعات سید محمد طباطبایی، با همکاری حبیب یغمایی، محمد ابراهیم باستانی پاریزی و ایرج افشار. تهران، انتشار سفرنامه در دیار آشنایان
1358 سفر به الجزایر سخنرانی در سیزدهمین کنفرانس فکری اسلامی (شهریور). سفر به لیبی سخنرانی در بزرگداشت عمرالمختار (بن غازی آبان). تألیف پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین علیه السلام، چاپ اول، امیرکبیر، شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، چاپ اول انجمن آثار ملی، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی 1364
1359 سفر به الجزایر سخنرانی در چهاردهمین سمینار فکر اسلامی (شهریور) . سفر به پاکستان سخنرانی در کنفرانس نفوذ و تحول اسلامی در فرهنگ بشری (آذر)
1360 تألیف تاریخ تحلیلی اسلام، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی. تألیف زندگانی حضرت فاطمه (ع) ، چاپ اول تهران، دفتر نشر اسلامی. سخنرانی در مجمع استادان هند
1362 آشنایی با زندگانی امام صادق ( ع ) ، جامعه الامام الصادق، تهران
1363 زندگانی حضرت فاطمه ( ع )
1365 تألیف تألیف زندگانی علی بن الحسین ( ع ) ، تهران، دفتر نشر اسلامی. ستایش و سوگ امام هشتم در شعر فارسی
1367 سفر به چین، سفرنامه در شرق نقش آفرینان، کیهان فرهنگی
1368 تأسیس مرکز بین المللی آموزش زبان فارسی. سفر به چین به دعوت دانشگاه پکن. ترجمه نهج البلاغه، تهران چاپ اول، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی
1370 سفر به مکه انتشار سفرنامه در سرزمین وحی، کیهان فرهنگی. سفر به مصر برای اهداء جایزه موقوفات دکتر افشار به دکتر امین عبدالمجید، استاد مصری. انتشار سفرنامه، اشکهایی بر ساحل نیل، کیهان فرهنگی
1371 زیارت خانه خدا. انتشار سفرنامه حاجیان آمدند با تنظیم کیهان فرهنگی، انتشار عرشیان، قم سازمان اوقاف 1373
1372 سفر به آمریکا، شرکت و سخنرانی در کنفرانس شیعه در دانشگاه تمپل، پنسیلوانیا. از دیروز تا امروز، مجموعه مقاله ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، تهران انتشارات قطره. سفر به بلغارستان افتتاح کرسی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه بوداپست
1373 سفر به چین، دریافت استادی افتخاری از دانشگاه پکن و افتتاح مرکز ایرانشناسی چین. تألیف شرح مثنوی شریف تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، جلد چهارم ( دنباله کار 3 جلد مرحوم فروزانفر ) و جزء 5 و 6 ( دفتر دوم )، شرح مثنوی دفتر سوم. ترجمه نهج البلاغه، تهران چاپ ششم سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی
1374 نشر مشعر، برای حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت. نامه شهیدی. تبدیل خانه شهیدی به کتابخانه عمومی در تهران
1374 تا 1380 شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم
1375 مجموعخ خاطراتسردار شهید حاج علی قوچانی (تدوین و بازنویسی) سیدجعفر شهیدی ، مصطفی کاظمی
1376 علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی
1379 گزیده سخنان امیر مؤمنان علی (ع)، ترجمه و انتخاب از سید جعفر شهیدی
1381 فاطمه زهرا. شروع نگارش شرح مشکلات دیوان خاقانی ...
1382 شرح لغات و مشکلات دیوان انوری چاپ سوم، نشر علمی فرهنگی. شرح مثنوی شریف، چاپ چهارم
1383 مشعر، ترجمه و تحریر و مقدمه از سید جعفر شهیدی
1384 تصحیح درّه نادره اثر میرزا مهدی خان استر آبادی، چاپ سوم و در دست چاپ. از دیروز تا امروز، مجموعه مقاله ها ، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، چاپ دوم
1386 پس از پنجاه سال پژوهشی تازه پیرامون قایم حسین (ع) چاپ سیو ششم. تاریخ تحلیلی السلام چاپ سوم. نهج البلاغه چاپ بیست و هفتم. زندگانی حضرت فاطمه چاپ چهل و پنجم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی. زندگانی علی بن الحسین چاپ پانزدهم، دفتر نشر. علی از زبان علیف چاپ بیست وهشتم، دفتر نشر. پرتوئی از زندگانی اما صادق چاپ هشتم، دفتر نشر. قیام امام حسین چاپ سی و هشتم ، دفتر نشر. منتخبی از نهج البلاغه چاپ پنجم، دفتر نشر
یکشنبه 23 دی 1386 ساعت 11:00 درگذشت دکتر شهیدی در منزل